Nhưng ngày nay, có một từ “tròn” mà mỗi khi nghe nhắc đến trong cơ quan công sở lại thấy rất “gợn”, ấy là hai chữ “tròn vai ” mang hàm ý mỉa mai.

Trước đây, hai chữ “tròn vai” thường dùng trong lĩnh vực sân khấu, điện ảnh, dành ca ngợi diễn viên và khả năng diễn xuất. Dần dà, “sân khấu cuộc đời” biến nhiều người thành diễn viên “bất đắc dĩ”. Ai ngờ, quá nhiều người “thành công” ở đất diễn này, tới mức kéo “ảnh hưởng” của hai chữ “tròn vai” lan ra ngoài xã hội, thành phổ ngữ hàm chứa nhiều ý nghĩa khác.

Vậy ngoài đời có thể đóng kịch, có thể diễn như trên sân khấu theo kiểu nào?!

Cái tư tưởng “tròn vai” trong thực thi nhiệm vụ, trong công tác, sinh hoạt công sở hàng ngày được hiểu như một qui ước bất thành văn là sự thể hiện (diễn) mọi việc theo cung cách đối phó, làm cho đủ, làm cho xong và chỉ cần để đạt mức hoàn thành đã là tốt . Ví như, công việc có bao nhiêu đầu mục – thực hiện cho đủ; Nhiệm vụ bổ sung (ồ!, không phải việc của mình) – thực hiện cho xong; Nội qui qui định làm việc 8 tiếng – đúng 08 giờ có mặt để điểm danh và đúng 5 giờ đứng dậy ra về… Thế là chẳng ai tìm ra lỗi để bắt bẻ, chê trách.

Ở nước ngoài, một tiêu chí luôn được coi trọng khi tuyển nhân sự, đó là khả năng làm việc theo nhóm - một loại "kháng thể" đối với các biểu hiện "tròn vai"

Tác phong và tư tưởng ấy lâu nay ăn mòn trong tâm trí nhiều công chức, hủy hoại động lực, nhiệt tình để phấn đấu, làm cho người ta không còn nhiệt huyết để hiến dâng, không có khát vọng để vươn lên và hiển nhiên không thể đạt được thành công gì mà còn sinh ra sự cào bằng chủ nghĩa, chây lỳ ý thức.

Nhớ lời Hồ Chủ tịch đã dạy những người cán bộ chúng ta:“ Đối với công việc phải tận tụy”. Lời dạy của Người rất ngắn gọn, nhưng sâu sắc và súc tích.

Những người cán bộ công chức đã, đang và manh nha có suy nghĩ và tư tưởng làm “tròn vai ” phải chăng cần suy ngẫm thật sâu sắc, soi vào tấm gương của Người để có thể hiểu và thực hiện đúng, thực hiện tốt lời dạy ấy.

Để “tận tụy” thì đối với mọi công việc, mọi nhiệm vụ, dù lớn dù nhỏ, dù mức độ quan trọng cao hay thấp, cũng luôn phải xác định thực hiện và hoàn thành một cách chủ động, nhanh chóng với chất lượng, hiệu quả cao, với sự sáng tạo và đổi mới. “Hết việc chứ không hết giờ” là phương châm mà không ít cán bộ tích cực, gương mẫu hiện nay đã xác định tư tưởng và thực hiện nghiêm túc.

Luôn luôn tự răn, nhìn người mà sửa mình, cố gắng từng ngày, từng giờ thay đổi suy nghĩ, tiến bộ không ngừng, học tập và làm theo tấm gương đạo đức sáng ngời của Bác để mỗi người chúng ta sẽ không thấy hổ thẹn khi đứng trước chân dung hay di hài của Người.

Thiết nghĩ, tư tưởng “sáng vác ô đi, tối vác ô về” đã dần xa lạ với một xã hội ngày càng tiến bộ, trong xu hướng hội nhập hiện nay. Ở những nước phát triển, không thể tồn tại kiểu “lãn công tập thể”, cũng không dung dưỡng cung cách “tròn vai”, họ cổ súy thái độ tích cực sáng tạo trong công việc và duy trì động lực vươn lên.

Đó cũng chính là đạo lý mỗi người làm công ăn lương cần phải hiểu và thực thi nếu muốn đất nước phát triển.

Chi Hoa

Thế này thì đúng là luật rừng thật rồi.

So với vài năm trước, lâm tặc giờ táo tợn và manh động hơn nhiều bởi từ chuyện vác cưa đi trộm giờ đã là vác súng đi cướp. Nhưng những vụ tay dao tay súng ngẫm ra giờ cũng chẳng có gì lạ lùng đến mức phải mắt tròn mắt dẹt. Còn nhớ hồi năm 2008, khi vụ hai chục cây sưa bị đốn hạ ở thủ đô, lâm tặc buộc dây thép, chặn đít xe trước cửa nhà dân rồi nửa đêm múa kiếm đe dọa những người muốn báo tin. Ở thủ đô còn thế, ở rừng không chơi luật… rừng mới là lạ.

Bộ xương con tê giác cuối cùng của Việt Nam được tìm thấy ở Vườn Quốc gia Cát Tiên

Nhưng bản tin người dân chờ mãi giờ mới mang máng có. Đó là tin “Lộ diện quan chức nghi liên quan vụ gỗ sưa trăm tỉ”. Một vị hạt phó “được” nghỉ phép ngay trong lúc dầu sôi lửa bỏng. Một hạt trưởng và một hạt phó khác vẫn cho đi làm  nhưng không được tham gia đánh án, cũng như các cuộc họp mang tính chất bí mật liên quan vụ 3 cây sưa. Nói trắng ra là những người này ít nhiều liên quan đến việc “ngủ quên” để cho 8 xe, hơn 100 gùi gỗ sưa lọt Trạm Trộ Mơợng mấy hôm trước. Thậm chí, ngay cả khi cơ quan chức năng vào rừng kiểm tra, một ông phó được giao “chốt vòng ngoài” đã để cho lâm tặc gùi gỗ sưa đi lọt. Những gì ông nhận lại không ai hay biết. Cũng may còn sờ sờ ra đó một khúc gỗ sưa đường kính 20cm, dài chừng 0,7m, nặng gần 15kg, với giá ước 200 triệu đồng. Sau này, bị truy dồn quá thì ông chối: “Anh Tám gùi ra, thấy mình, anh chặt cho một khúc, đang định làm cái tượng bỏ trên xe cho vui”.

Ô hay, sao lại có thể có chuyện vui hay không vui với việc nhận lại một phần ăn cướp từ rừng! Hay bởi chính câu chuyện đó thường tình đến thế!

Phong Nha là vựa gỗ sưa. Sau vụ 3 cây sưa, dư luận “vỡ lẽ” ra rất nhiều điều. Chẳng hạn như từ hàng chục năm nay, liên tục, Quảng Bình có hẳn nghề săn sưa. Hay từ Phong Nha, ra vào chỉ có vài con đường độc đạo, đường nào cũng cắm chốt kiểm lâm 24/24. Nếu kiểm lâm không “ngủ quên” đảm bảo chỉ có cánh gỗ mới có thể ra khỏi rừng.

Ấy thế mà ngay khi kiểm lâm bắt được vài mẩu gỗ, ông Chủ tịch Quảng Bình lập tức “thưởng nóng”.  Không biết thưởng là vì ngành kiểm lâm Quảng Bình đã có thành tích biến cây sống thành cây chết?, hay là vì sự tưởng thưởng những người này đã không mang nốt cả mấy mẩu “hài cốt” loại đe (gốc) “làm cái tượng bỏ xe cho vui”!

Nhớ hồi cuối năm ngoái, vụ lật xe nghiêm trọng khiến 10 “phu gỗ” chết thảm ở Nghệ An đã phơi bày một sự thật: Chính các kiểm lâm Vườn Quốc gia Pù Huống đóng vai trò lâm tặc khi ăn cắp gỗ từ khu bảo tồn thiên nhiên mà họ được giao bảo vệ. Những nghiên cứu của Forest, một tổ chức quốc tế phi lợi nhuận đã xác tín cho điều này: Có tới 23 cán bộ các loại, của đủ các “cơ quan chức năng” khác nhau tham gia vào chuỗi đường đi của gỗ lậu. Vởi tỉ lệ ăn chia là 39% trên tổng giá trị khai thác trái phép, buôn lậu. Con số 23 đang thể hiện một sự thật là ở nhiều địa phương, từ chính quyền đến “cơ quan chức năng”, trong đó có chính lực lượng kiểm lâm, thực ra cũng là một loại lâm tặc. Và đó là lâm tặc có quyền, lâm tặc ăn lương Nhà nước. Thế cho nên chuyện cây sưa bỗng nhiên sừng sừng sống nhăn răng giữa rừng quốc gia mới đáng coi là chuyện lạ.

Thế rút cục thì ai là người có nhiệm vệ bảo vệ rừng?

Đặt ra câu hỏi này, thật là không phải khi nhắc đến chuyện “bốc mả” con tê giác một sừng. Tháng trước báo chí hân hoan đưa tin các nhà khoa học của Viện Sinh học Tây nguyên đã phục dựng thành công bộ xương tê giác Java một sừng. Thật tình cờ và thật bất ngờ, đây chính là bộ xương của con tê giác cuối cùng đã bị tiệt chủng năm ngoái. Thứ Ba, ngày 25-10 năm ngoái được coi là cái “mốc” đánh dấu một sự kiện bi thảm. Sự tuyệt chủng loài tê giác Java một sừng. Hôm ấy, những nhân viên Quỹ Quốc tế bảo tồn thiên nhiên đã mặc đồng phục in dòng chữ “Tê giác Java tuyệt chủng ở Việt Nam năm 2010. Ra đi nhưng không bị quên lãng” khi công bố thông tin Việt Nam đã mất con tê giác cuối cùng. Hôm đó, cũng một câu hỏi đã được đặt ra, cần thiết nhưng cũ rích “Trách nhiệm thuộc về ai?”. Bí thư Huyện ủy Cát Tiên Huỳnh Văn Đẩu đã từ chối trả lời câu hỏi. Cũng không thấy nói Giám đốc Vườn Quốc gia Cát Tiên Trần Văn Thành trả lời sao. Đành tự an ủi rằng, ông có thú vui tao nhã là chờ “những con thú cuối cùng” bị bắn chết để phục dựng bộ xương.

Còn trách nhiệm là cái gì đó không thuộc trách nhiệm của những người giữ rừng. Trách nhiệm có lẽ tại “lương tâm lâm tặc” hoặc tại chính con tê giác ngu ngốc chót sinh nhầm ở Việt Nam!

Chắc chắn là từ bây giờ trẻ con sẽ được dạy rằng: Ngày xưa có một loại cây gọi là cây sưa. Và cũng rất khó để chúng hình dung về con tê giác khi nhìn bộ xương, mà rất nhiều bộ phận đã mất được chế bằng composit.

Bởi vậy, nghe tin cụ rùa “hồi sắc xuân hoàn hảo” vừa mừng lại vừa lo. Mừng vì đến giờ con cháu vẫn còn được biết một cụ rùa không phải tiêu bản. Lo vì nhỡ đâu lại có đứa độc miệng bảo bộ vó quắp gươm của cụ giá cả tỉ bạc.

Đào Tuấn

Tuy vậy, nhưng bầu Kiên dùng chiêu “câu giờ” hết ngày này qua ngày khác như thách thức dư luận, coi thường luật pháp sử dụng lao động. Nhiều lần Thanh Trung gọi điện cho Giám đốc Điều hành Lê Xuân Thông để hỏi về chuyện của mình thì được ông Thông trả lời rằng: “Tất cả do anh Kiên  quyết định”.

Bầu Kiên "câu giờ" trong việc thanh lý HĐLĐ với Đinh ThanhTrung

Thanh Trung gọi điện trực tiếp thì ông bầu này không bắt máy. Đinh Thanh Trung cho biết: “Tôi thực sự đã cảm thấy quá thất vọng vì cách xử sự này, một chút tình cuối cùng có lẽ cũng không còn. Đến thời hạn phải báo cáo lên VFF mà vẫn chưa nhận được giấy thanh lý hợp đồng, người đại diện của tôi là luật sư Phạm Huỳnh đã có văn bản báo cáo lên Phòng Pháp lý & Tư cách cầu thủ VFF”. Bầu Kiên quyết không trả giấy thanh lý, còn Thanh Trung đã hết kiên nhẫn, cạn niềm tin và phải hành động vì tương lai của mình. Vấn đề đặt ra là cách hành xử, cái tình giữa con người với con người ở đây.

Sau khi kêu cứu nội bộ không được, Đinh Thanh Trung đã đưa vụ tranh chấp lao động này ra tòa án thì bầu Kiên mới vội vàng thanh lý hợp đồng với Đinh Thanh Trung. Vậy ra con người “chém gió” sau vụ kiện cáo om sòm với VFF và AVG vẫn “ngại” va chạm với pháp luật.

Trong vụ “hành” cầu thủ này bầu Kiên đã vi phạm Luật Lao động hiện hành dù Bộ luật này đang được nghiên cứu sửa đổi tại Kỳ họp thứ 3 của Quốc hội.

Tại phiên họp lần thứ 6, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã thảo luận và cho ý kiến về một số vấn đề quan trọng, ý kiến còn khác nhau của dự án Bộ luật Lao động (sửa đổi) (BLLD). Qua ba lần sửa đổi, bổ sung vào các năm 2002, 2006 và 2007, đến nay, với 223 Điều, được bố cục trong 17 Chương, BLLĐ đã điều chỉnh các quan hệ lao động (QHLĐ) và các quan hệ xã hội có liên quan trực tiếp với QHLĐ phù hợp với thực tiễn phát triển của đất nước.

Tuy nhiên, BLLĐ hiện hành vẫn còn bộc lộ nhiều hạn chế, tồn tại trong chính sách, pháp luật lao động và thực tiễn liên quan đến QHLĐ, cần phải được tiếp tục nghiên cứu sửa đổi, bổ sung, nhằm thể chế hóa quan điểm của Đảng về xây dựng QHLĐ hài hòa, ổn định và tiến bộ.

Trước hết, BLLĐ là Bộ luật chung nên chứa nhiều quy định khung mang tính nguyên tắc, cũng vì thế mà phải có quá nhiều văn bản dưới luật (gần 300 văn bản hướng dẫn), trong đó có không ít văn bản hướng dẫn ban hành không kịp thời, gây khó khăn cho việc triển khai, tổ chức thực hiện.

Nguyên tắc bình đẳng giữa các bên trong quan hệ lao động chưa được nhận thức và thể chế hóa đầy đủ trong một số chế định của BLLĐ. Tuy nhiên, vì quá chú trọng đến việc bảo vệ người lao động (NLĐ), nên trong Bộ luật còn có một số quy định trách nhiệm pháp lý đối với người sử dụng lao động (NSDLDD) nhiều hơn, điều đó tạo ra sức ép không hợp lý đối với NSDLĐ. Sự bất bình đẳng trong QHLĐ đã gián tiếp tạo nên sự bảo hộ bất hợp lý không phù hợp với thực tiễn.

Một số quy định chưa đủ chặt chẽ để ràng buộc trách nhiệm của NSDLĐ, để NSDLĐ lợi dụng kẽ hở của luật, như tìm cách trì hoãn việc chuyển sang ký loại hợp đồng không xác định thời hạn bằng cách gia hạn hợp đồng lao động (HĐLD) nhiều lần, kéo dài thời gian thử việc, cố tình ký HĐLĐ không đúng loại mà Bộ luật đã quy định. Nguyên tắc thỏa thuận trong QHLĐ chưa được tôn trọng, chưa có cơ chế phù hợp để bảo đảm sự thỏa thuận giữa các bên khi xác lập cũng như trong quá trình thực hiện QHLĐ.

BLLĐ hiện hành chưa có cơ chế thương lượng hợp lý

Cơ chế tiền lương trong pháp luật hiện hành chưa thực sự được cởi mở và Nhà nước can thiệp quá sâu vào vấn đề riêng của NLĐ và doanh nghiệp. Sự can thiệp sâu và trực tiếp vào cơ chế tiền lương sẽ tạo ra lực cản cho sự tự thương lượng, thỏa thuận của các bên trong QHLĐ và làm cho tiền lương không thể hiện đầy đủ bản chất kinh tế thị trường vốn có.

Đáng chú ý là các quy định trong giải quyết tranh chấp lao động mặc dù đã được nghiên cứu sửa đổi công phu và toàn diện nhưng vẫn bế tắc và không được thực tiễn chấp nhận. Điển hình là cơ chế giải quyết tranh chấp lao động tập thể và đình công không những không hạn chế được tình trạng phản ứng tự phát của tập thể lao động, mà còn không đủ sức để giải quyết các tranh chấp lao động thông thường. Có thể nói, vấn đề mấu chốt dẫn đến tình trạng nêu trên là do BLLĐ hiện hành chưa có cơ chế thương lượng hợp lý. Ngay từ khi xác lập QHLĐ, chế độ thông tin, thương lượng giữa doanh nghiệp và NLĐ không được thực hiện đầy đủ. Pháp luật hiện hành quy định hậu quả pháp lý phát sinh từ các cuộc đình công trái pháp luật trên thực tế không thực hiện được, đặc biệt ở cơ chế xác định và công bố cuộc đình công là bất hợp pháp, cơ chế bồi thường.

BLLĐ đặt ra quá nhiều thủ tục hành chính đối với bên tham gia QHLĐ, từ việc khai trình lao động, đăng ký thỏa ước lao động tập thể, nội quy lao động, thang, bảng lương cho đến các loại báo cáo liên quan đến tình hình sử dụng lao động tại doanh nghiệp. Bên cạnh đó, chế tài xử lý hành vi vi phạm pháp luật lao động còn thiếu về nội dung và nhẹ về trách nhiệm đối với người vi phạm, điều này làm cho hệ thống xử lý vi phạm pháp luật lao động chưa đủ sức răn đe, ngăn ngừa vi phạm.

Bảo Dân

Tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc về công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo 4 năm (2008-2011), Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã yêu cầu cả hệ thống chính trị cùng vào cuộc để giải quyết có lý, có tình, tận cùng những việc còn tồn đọng kéo dài. Thủ tướng nhấn mạnh, nếu như chúng ta chủ quan, xem thường, không tập trung giải quyết có hiệu quả sẽ là mầm mống dẫn đến mất ổn định an ninh trật tự. Người dân đặt câu hỏi tại sao việc giải phóng mặt bằng để phát triển kinh tế cho xã cho huyện cho tỉnh và cho đất nước lại không được nhân dân đồng tình ủng hộ?

Đã đến lúc các cơ quan dân vận phải đặt ra và trả lời câu hỏi: Vì sao một số dự án khu công nghiệp, khu đô thị, sân golf đã phải sử dụng biện pháp cưỡng chế giải phóng mặt bằng trong khi các dự án mở đường, xây trường học, bến cảng, sân bay… hầu như không phải cưỡng chế!

Rõ ràng ở đây có vấn đề lợi ích cộng đồng và lợi ích doanh nghiệp, điều gì lợi cho dân cho nước thì dân ủng hộ. Hóa ra có việc coi nhẹ công tác tuyên truyền, vận động, thuyết phục người dân. Phát biểu tại Hội nghị trên, Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đã chỉ đạo phải có người dân tham gia bàn bạc dân chủ, công khai theo đúng quy trình, để có sự đồng thuận và vào cuộc của cả hệ thống chính trị. Đây là những chỉ đạo đúng đắn, sâu sát của người đứng đầu Chính phủ cho bài toán giải phóng mặt bằng phải nói là rất nan giải hiện nay.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng dạy rằng: “Bất cứ việc gì đều phải bàn bạc với dân, hỏi ý kiến và kinh nghiệm của dân, cùng với dân đặt kế hoạch cho thiết thực với hoàn cảnh địa phương, rồi động viên và tổ chức toàn dân ra thi hành”. Xem ra người ta đã không làm đúng như lời Bác dạy. Trong việc thực hiện các dự án phải cưỡng chế gần đây dễ dàng nhận thấy công tác vận động, tuyên truyền, thuyết phục nhân dân không  được quan tâm đúng mức mà còn có biểu hiện nặng về dùng vũ lực. Dân khiếu kiện kéo dài nhiều năm thì chắc chắn là dự án này có mùi kim tiền, lợi ích nhóm. Bị thúc ép quá, người ta bèn tính chuyện cưỡng chế.

Bị dân phản ứng chính quyền đổ cho có sự tiếp tay phá hoại này nọ, thậm chí các đoạn clip quay tại chỗ, có người thực việc thực lại đổ thừa là dàn dựng để “phá hoại”. Kẻ thù đâu không thấy, chỉ thấy hai nhà báo tác nghiệp tại Văn Giang đã bị chính lực lượng cưỡng chế bạo hành. Giá như ở Hưng Yên, chính quyền hết lòng, hết trách nhiệm để vận động, thuyết phục nông dân Văn Giang thì đâu đến nỗi! Vạn bất đắc dĩ mới phải dùng biện pháp cưỡng chế!

Thọ Vinh

PV: Theo quy định của pháp luật thì có quy định nào cấm nhà báo tham gia đưa tin về diễn biến cưỡng chế thu hồi đất không?

Chuyên viên pháp lý Lê Cao: Trước hết liên quan đến pháp luật về báo chí, thì các quy định của Luật Báo chí năm 1989 (sửa đổi bổ sung năm 1999) và các văn bản hướng dẫn đều không cấm nhà báo đưa tin về việc cưỡng chế thu hồi đất. Đây là vấn đề bình thường, khi có cưỡng chế thu hồi đất thì nhà báo có quyền tham gia đưa tin về vụ cưỡng chế đó.

Chuyên viên pháp lý Lê Cao

Ngoài ra, theo quy định liên quan đến bảo vệ bí mật Nhà nước thì hiện không có quy định nào cho thấy hiện trường của vụ cưỡng chế thu hồi đất là “bí mật Nhà nước” hay là “khu vực cấm” mà nhà báo không được có mặt.

Hiện trường của vụ cưỡng chế thu hồi đất cũng không thuộc một trong những “khu vực cấm, địa điểm cấm” được quy định tại Điều 2, Quyết định số 160/2004/QĐ-TTG của Thủ tướng Chính phủ. Đồng thời, nếu là khu vực, địa điểm được xác định là khu vực cấm, địa điểm cấm phải cắm biển “khu vực cấm”, “địa điểm cấm” để người dân, nhà báo không đến đó hoặc nếu họ có mặt phải được sự cho phép theo quy định.

PV: Vậy là báo chí không được tác nghiệp, thông tin về những vấn đề gì, thưa ông?

Chuyên viên pháp lý Lê Cao:  Điều này đã được quy định rõ tại Điều 10 Luật Báo chí, hướng dẫn rất cụ thể tại Điều 5, Nghị định số 51/2002/NĐ-CP của Chính phủ. Cụ thể những điều không được thông tin trên báo chí có thể dễ dàng liệt kê ra đây bao gồm:

1. Không được đăng, phát những tác phẩm báo chí, nghệ thuật, văn học, tài liệu trái pháp luật, có nội dung chống đối Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam và phá hoại khối đoàn kết toàn dân.

2. Không được miêu tả tỉ mỉ những hành động dâm ô, chém giết rùng rợn trong các tin, bài, hình ảnh về các vụ án và hành động tội ác. Không được đăng, phát tin, bài, hình ảnh, tranh, ảnh khỏa thân và có tính chất kích dâm, thiếu thẩm mỹ, không phù hợp với thuần phong mỹ tục Việt Nam.

3. Không được đăng, phát ảnh của cá nhân mà không có chú thích rõ ràng hoặc làm ảnh hưởng đến uy tín, danh dự của cá nhân đó (trừ ảnh thông tin các buổi họp công khai, sinh hoạt tập thể, các buổi lao động, biểu diễn nghệ thuật, thể dục thể thao, những người có lệnh truy nã, các cuộc xét xử công khai của tòa án, những người phạm tội trong các vụ trọng án đã bị tuyên án).

4. Không được đăng, phát tin bài ảnh hưởng xấu đến đời tư, công bố tài liệu, thư riêng của cá nhân khi chưa được sự đồng ý của người viết thư, người nhận thư hoặc người chủ sở hữu hợp pháp tài liệu, bức thư đó. Đối với tài liệu, thư riêng của cá nhân có liên quan đến các vụ tiêu cực, vi phạm pháp luật thì cơ quan báo chí thực hiện theo quy định tại Khoản 6 điều này.

5. Không được đăng, phát tin, bài truyền bá hủ tục, mê tín dị đoan. Đối với loại thông tin về những vấn đề khoa học mới chưa được kết luận, những chuyện thần bí thì cần có chú dẫn xuất xứ tư liệu (nguồn gốc tác phẩm, nơi công bố, thời gian).

6. Việc sử dụng các văn kiện của các cơ quan Đảng và Nhà nước, tài liệu của các tổ chức phải theo đúng những quy định trong Pháp lệnh Bảo vệ bí mật Nhà nước ngày 28/12/2000. Đối với văn kiện, tài liệu của tổ chức, tài liệu, thư riêng của cá nhân có liên quan đến các vụ án đang được điều tra hoặc chưa xét xử, cơ quan báo chí có quyền khai thác theo nguồn tin của mình và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về những nội dung thông tin đó.

Vụ việc cưỡng chế thu hồi đất, nếu nhà báo làm rõ diễn biến để cho thấy nguyên nhân vì sao người dân khiếu kiện, vì sao người dân chưa đồng thuận như là giá đền bù chưa thỏa đáng chẳng hạn sẽ là kênh thông tin rất hữu ích để cơ quan có thẩm quyền của Nhà nước qua đó nhìn thấy được những hạn chế, bất cập của pháp luật đất đai để sửa đổi, bổ sung cũng là điều rất đáng ghi nhận.

Nhà báo Hán Phi Long bị hành hung ở Văn Giang

PV: Như vậy là nhà báo có quyền đến hiện trường vụ cưỡng chế thu hồi đất và có quyền đưa thông tin về vụ việc cưỡng chế đó?

Chuyên viên pháp lý Lê Cao: Điều 15 Luật Báo chí và Điều 8 Nghị định 51/2002/NĐ-CP của Chính phủ đã nêu rõ các quyền của nhà báo. Theo đó, nhà báo có quyền hạn tác nghiệp ở phạm vi rộng lớn trên toàn lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; hoạt động báo chí ở nước ngoài, tất nhiên là ngoài những phạm vi theo quy định của pháp luật là cấm nhà báo tác nghiệp. Nhà báo được pháp luật bảo hộ trong hoạt động nghề nghiệp. Không ai được đe dọa, uy hiếp tính mạng, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhà báo, phá hủy, thu giữ phương tiện, tài liệu, cản trở nhà báo hoạt động nghề nghiệp đúng pháp luật.

Do vậy, trường hợp tác nghiệp để đưa tin một cách trung thực, khách quan về một vụ cưỡng chế thu hồi đất là góp phần thực hiện sứ mệnh thông tin trung thực về vụ việc có tính thời sự đang diễn ra và điều này cũng thể hiện quyền tự do báo chí, quyền tự do ngôn luật quy định tại Điều 4 Luật Báo chí.

Để nhìn nhận về vấn đề này, phóng viên Báo Năng lượng Mới đã có cuộc trao đổi với Chuyên gia pháp lý Lê Cao – Công ty Luật hợp danh FDVN khía cạnh pháp lý vụ việc này.

PV: Như vậy những người hành hung nhà báo đã có hành vi trái pháp luật?

Chuyên viên pháp lý Lê Cao: Như đã nói trên, không ai được đe dọa, uy hiếp tính mạng, xúc phạm danh dự, nhân phẩm của nhà báo, phá hủy, thu giữ phương tiện, tài liệu, cản trở nhà báo hoạt động nghề nghiệp đúng pháp luật. Không chỉ nhà báo, mà bất kỳ công dân nào cũng được pháp luật bảo vệ về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm. Đó là những quyền nhân thân cơ bản được quy định rõ trong Bộ luật Dân sự 2005.

PV: Theo ông thì cần làm những gì để bảo vệ nhà báo trong những việc tương tự như thế này?

Chuyên viên pháp lý Lê Cao: Thực tế pháp luật đã có những quy định để bảo vệ nhà báo, nhưng rất nhiều trường hợp trong thực tế đời sống không phải quy định pháp luật nào cũng được áp dụng, tuân thủ. Cần phải sớm làm rõ hơn nữa những ai đã tham gia đánh nhà báo. Nếu như vụ việc được các cơ quan chức năng điều tra làm rõ là các nhà báo đã bị đánh như những thông tin, hình ảnh mà tất cả chúng ta đều thấy trên các phương tiện thông tin những ngày qua, thì rõ ràng pháp luật đã bất lực. Không chỉ cần phải bổ sung hơn nữa các quy định chặt chẽ để bảo vệ nhà báo, mà điều cần làm trước hết là làm sao cho pháp luật về bảo vệ quyền tự do báo chí, quyền tác nghiệp của nhà báo được tuân thủ. Nếu bất cứ trường hợp nào trong đời sống cũng diễn ra theo cách đó, với không chỉ nhà báo, không chỉ trong một vụ cưỡng chế thu hồi đất thì quá nguy hiểm cho xã hội.

PV: Xin cám ơn ông về cuộc trao đổi này!

Mạnh Kiên (thực hiện)
(Báo Năng lượng Mới số 120, ra ngày 15/5/2012)

Cán bộ y tế lấy mẫu tóc của người dân làng Rêu để xét nghiệm, tìm căn nguyên “bệnh lạ"

Ngay trước vụ “măng lưu huỳnh”, TP HCM phát hiện các phụ gia saccharin, sodium cyclamate – có thể chuyển hóa thành chất cực độc gây ung thư – có trong đào khô, xí muội, táo tàu… Trước đó nữa là thuốc cam “niềm tự hào hàng Việt” hóa ra là món “đặc sản chì”. Những “điển hình” mới toanh này, kết hợp với “tình trạng truyền thống”: Dư lượng thuốc trừ sâu trong rau củ. Hóa chất trong thực phẩm. Thịt thối được tẩm hóa chất thơm lừng… đang khiến cho Bệnh viện K, không ngẫu nhiên, luôn đứng số 1 trong top các bệnh viện quá tải với tỉ lệ quá tải luôn ở mức “ba con số”: 172%.

Nếu chưa K thì “bệnh lạ” là tất lẽ dĩ ngẫu.

10 ngày sau chuyến thị sát của Bộ trưởng Bộ Y tế, lại thêm một bệnh nhân mắc “bệnh lạ” tử vong. Sau khi người nạn nhân thứ 21 này qua đời, sự sợ hãi bao trùm làng Rêu, sợ đến mức người dân thậm chí không dám đến đưa tang nạn nhân xấu số. Tình trạng căng thẳng đến mức con đường duy nhất từ Ba Điền về các làng Rêu, Gò Nghênh bị người dân dùng hàng rào tre chặn lại “nội bất xuất, ngoại bất nhập”. Có vẻ, việc “rào làng”, hay tình trạng học sinh Ba Tơ bỏ học hàng loạt trước đó không chỉ là biểu hiện của sự lo sợ đến tuyệt vọng, mà còn là chỉ dấu cho thấy họ không còn chút lòng tin vào những “vị thần áo trắng”.

Con ma nào ở Ba Tơ? Và phải chăng 176 người bệnh còn lại đang phải đếm từng ngày của sự sống trong khi chờ Bộ Y tế “nghiên cứu”.

Thực ra là Bộ Y tế cũng đã đưa ra phác đồ điều trị. Một phác đồ mà kết quả điều trị được báo chí mô tả bằng một hàng tít tuyệt hay: “Khỏi bệnh lạ, về nhà chờ chết”. Người Hrê mấy hôm rồi được dịp  chứng kiến 12 đoàn công tác về Ba Tơ lấy nước, xin mẫu tóc, mẫu gạo, bắt cả chuột… để mang đi xét nghiệm. Thậm chí cả bộ đội về khảo sát tìm kiếm kho đạn cũ của quân đội Mỹ trên núi Xà Ru, vì nghi ngờ những chất độc ở đó là “thủ phạm” gây “bệnh lạ”.

Nhưng sau khi đã có tới 20 đoàn cán bộ y tế vào Ba Tơ để tìm  hiểu nguyên nhân. Hôm qua, Bộ Y tế đưa ra một thông báo về tình hình tìm nguyên nhân gây bệnh với hai chữ “Có thể” to đùng: Có thể do nhiễm độc.

Có thể không phải do ăn phải xí muội, táo tàu – người Hrê nghèo đến mức chưa đủ cơm với muối thì lấy đâu ra xí muội, táo tàu. Có thể không phải do ăn măng tẩm lưu huỳnh của anh Chíu. Có thể do gạo ủ – Nhưng, lại có thắc mắc cắc cớ của Bí thư Huyện ủy Ba Tơ: “Từ đời ông, đời cha đến đời chúng tôi ăn hoài gạo như thế nhưng có sao đâu”. Có thể do “nhiễm độc chứ không phải nhiễm trùng” – như lời TS Bộ trưởng. Hoặc có thể, như thông báo mới nhất của Bộ Y tế – không do virus vì không tìm thấy. Hoặc có thể không do vi khuẩn, vì không có trường hợp nào có sốt khi khởi phát. Trước đó thì có thể do virus “sốt mò do bọ chét”. Có thể là “bệnh” và cũng có thể là “hội chứng”. Quá phức tạp và tù mù kiểu “chữ bác sĩ” và có thể nói là có quá nhiều khả năng “có thể”.

Chẩn bệnh bằng hai chữ “có thể” thì chỉ có thể là… thầy cúng.

Nhưng như thế, tóm lại là do gì, chứ không lẽ lại có thể do “có ma” để phải mời thầy cúng thật?

Xin ngành Y tế bỏ ngay cách chẩn bệnh kiểu thầy cúng đi cho.

Đào Tuấn

Vũ Tuấn Kiệt

Chúng tôi xin trích một đoạn trong cuộc phỏng vấn của nhà báo với em Vũ Tuấn Kiệt:

- “Sau này có vợ cháu sẽ phải áp đặt vợ trước, vì vợ cháu sẽ suốt ngày bắt cháu tắm nên cháu phải áp đặt trước là cháu tự tắm.

Tại sao Kiệt không muốn bị áp đặt mà lại định đi áp đặt người khác?

- Nếu không thì cháu sẽ bị áp đặt. Cháu đã thấy một bà chửi mắng chồng. Vợ cháu bắt cháu tắm nên cháu phải áp đặt trước là cháu tự tắm, kinh lắm.

Cháu có vẽ lại cảnh này không?

- Cháu không. Cháu sợ khi vẽ ra người ta biết người ta lại tìm đến chửi mắng cháu.

Giả sử Kiệt vẽ, thì Kiệt sẽ vẽ lại cảnh này như thế nào?

- Cháu sẽ vẽ bằng nét sắc.

Khi nào thì cháu vẽ bằng nét sắc?

- Những gì cháu không thích cháu vẽ bằng nét sắc. Những gì cháu thích cháu vẽ bằng nét tròn.

Cháu làm thế nào để cho những thứ khó chịu trong đầu ra ngoài?

- Cháu đi vệ sinh. Khi đi vệ sinh thì bằng cách nào đó những thứ khó chịu ở trong não sẽ ra theo. Rồi cháu sẽ đưa những thứ ở đây (chỉ tay vào bụng) để bù vào chỗ não vừa rộng ra.

Kiệt đã muốn đến trường lại chưa?

- Như thế này là tốt rồi ạ.
Quay sang nói với mẹ: “Con nghỉ học như thế này đỡ tốn tiền, một năm tiết kiệm được 120 triệu”.

Thế Kiệt tốn tiền vào việc gì nhất?

- Cháu tốn mỗi tiền điện thoại, mỗi tháng hết khoảng 20 nghìn đồng. Cháu có thể nhịn ăn cả tuần cũng được.

Thật không? Thế đến giờ Kiệt nhịn ăn lâu nhất là mấy bữa?

- Cháu chưa nhịn bao giờ nhưng thật đấy, cháu có thể nhịn ăn cả tuần.
(Bác Tùng: Từ trước đến giờ Kiệt vẫn được ăn miễn phí nên cứ thế mà ăn thôi, chưa phải nhịn bữa nào, phải không?).

Thế sau này Kiệt định làm gì để kiếm sống? Cháu có muốn trở thành họa sĩ không?

- Cháu rất muốn trở thành họa sĩ, ngoài ra cháu sẽ đi lấy giống chó.

Ôi! Thật à?

- Thật đấy. Cháu được bác Tùng cho một con chó giống Alaska. Cháu sẽ cho nó đi lấy giống, mỗi lần được 2 triệu đấy. Nếu chó đẻ người ta còn phải cho cháu một nửa số chó con, cháu lại có thêm nhiều con để nuôi lớn lên cho đi lấy giống.

Theo cô biết thì người ta thường chỉ cho lại 1 con chó con thôi. Tại sao Kiệt không nuôi chó đẻ, để đẻ ra nhiều con đem bán có nhiều tiền hơn?

- Cháu không thích bán chó.

Cháu muốn học cao để có thể hơn mọi người hay là học dốt bằng mọi người?

- Thế nào cũng được ạ, miễn là tự do.

Cháu có thích làm siêu nhân không? Siêu nhân được tự do làm những gì mình muốn đấy, lại còn đi cứu được người khác.

- Cháu không thích làm siêu nhân, vì siêu nhân phải mặc bộ quần áo chật lắm, không đi vệ sinh được. Mà khi “xì hơi” lại phải tự ngửi…

                ***

“Kiếp người” - tranh của Vũ Tuấn Kiệt

Nghe đoạn đối thoại này, loại trừ những lời nói ngây thơ, rất ngây thơ của cháu Kiệt thì cũng có thể thấy rằng cháu là đứa trẻ có cá tính độc đáo và có lẽ có khiếu vẽ tranh… và vì thế, cháu không muốn đi học. Nhưng đây là trường hợp cá biệt, rất cá biệt.

Nhưng người lớn, nhất là một người là “bố nuôi” của cháu, từng học nhiều, lại phản đối nhà trường và cổ vũ cho cái thứ tự do tuyệt đối, cổ vũ cho chuyện không cần phải học. Ông ta nói thế này: “Bố mẹ phải đủ sáng suốt dám không dạy con mà để nó tự lập. Và phải tin rằng, mình đã không dạy thì chẳng có ai dạy con mình được. Phải ngớ ngẩn đến mức nào mới giao con cho người không yêu con bằng mình, kiến thức không bằng mình?”.

Rồi “Và tôi thấy bản thân chương trình phổ thông không có giá trị gì nhiều, kiến thức phổ thông không thật sự đáng để học”.

Rồi lại “Vẫn luôn cần trường lớp để trông trẻ, vì đa số bố mẹ không có thời gian. Trẻ con đến trường chỉ để tụ tập, vui chơi vô thưởng vô phạt thì chả sao, cứ đến. Nhưng nghiêm túc dạy dỗ là có hại”.

Nhưng điều ông này nói, nếu là tranh luận trong phạm vi bạn bè, thậm chí tại một cuộc hội thảo nghiêm túc nào đó thì cũng chẳng sao, đằng này truyền bá một quan điểm như vậy trên phương tiện thông tin đại chúng thì xem ra không ổn.

Nhân chuyện này, tôi nhớ lại chuyện “bài văn lạ” năm nào của một nữ sinh Trường Việt – Đức. Và ngày ấy, cũng đã có không ít tờ báo đã cổ vũ cho chuyện “không thích học văn” của cô học trò này. Thậm chí người ta đòi xét lại cách dạy của giáo viên… Khỏi phải nói các thầy cô Trường Việt – Đức ngày ấy đã khốn khổ thế nào?

Than ôi, sao người ta lại có thể cổ vũ cho những hiện tượng thế này? Tại sao người ta lại cứ lấy cách giáo dục của phương Tây ra để so sánh với nền giáo dục Việt Nam và lớn tiếng đòi phải “theo Tây”. Chả lẽ họ không biết rằng, nền văn hóa của nhiều nước phương Tây là nền văn hóa bất quy tắc. Thế nên mới có chuyện, thầy giáo có thể ngồi vắt vẻo lên bàn giảng bài còn học sinh có thể vừa nghe vừa ăn trong lớp. Còn của Việt Nam và một số nước châu Á là nền văn hóa quy tắc, trong giáo dục thì nghĩa là có trên, có dưới, tôn sư trọng đạo, “nhất tự vi sư, bán tự vi sư” – một chữ cũng là thầy, nửa chữ cũng là thầy.

Đi học, ngoài chuyện học chữ nghĩa, còn là học làm người. Vì thế, cổ nhân mới có câu “Tiên học lễ, hậu học văn” – hiểu rộng ra là học đạo đức, học đối nhân xử thế, học lễ nghĩa còn quan trọng hơn học chữ. Vì thế mới có câu “Nhân bất học, bất tri lý” – người mà không học thì không hiểu biết. Vì thế mới có lời “Ấu bất học, lão hà vi” – trẻ không học, già biết làm gì…

Đúng là cách dạy, cách học của ta cũng còn nhiều vấn đề cần phải thay đổi, nhưng nếu ai đó cứ nhất nhất phải “theo Tây”, hay nói một cách ngoa ngoắt là “dẫm phải… cứt Tây” thì sẽ làm hỏng hết truyền thống văn hóa người Việt. Mà văn hóa Việt Nam chính là nguồn gốc làm nên sức mạnh Việt Nam.

Cho nên cổ vũ gì thì cổ vũ, khuyến khích gì thì khuyến khích, tung hô gì thì tung hô… Nhưng trước khi thực hiện việc đó, hãy nghĩ đến bản sắc văn hóa Việt Nam mà trước hết là trong giáo dục.

Như Thổ

(Báo Năng lượng Mới số 119 ra ngày 11/5/2012)

Bất chấp thực tế

Trong buổi họp báo, sáng thứ Ba (1/5/2012), tại Viện Bảo tàng báo chí ở Washington, Mỹ, Giám đốc Freedom House David Kramer dám nói rằng, “Việt Nam không có một nền báo chí thông thoáng và tự do”. Chưa dừng lại, David Kramer còn đơm đặt “Việt Nam kiểm soát và ngăn chặn Internet, vẫn bắt giữ giam cầm các bloggers có tiếng nói đối lập…”.

Vẫn theo như lời David Kramer, thì sở dĩ tổ chức của ông ta đưa Việt Nam vào danh sách quốc gia “không có tự do báo chí”, là do: “Ở Việt Nam có những ký giả, phóng viên bị bắt giữ… buộc phải đặt Việt Nam vào nhóm những nước không có tự do báo chí…”.

Tự do báo chí ở Việt Nam

Khoan hãy bình luận về cái “phúc trình” và hành động lươn lẹo của ông Chủ tịch Freedom House. Trước hết, cần phải thấy rằng, đây không phải lần đầu tiên tổ chức này dựng chuyện đơm đặt, nhận xét sai lệch về tình hình tự do báo chí ở Việt Nam như vậy, mà nhiều năm qua Freedom House luôn có cái nhìn sai lệch về vấn đề này đối với Việt Nam. Từ nhiều năm qua tới nay, Freedom House đều có những hành động rất xấu công kích, kiểu đâm bị thóc chọc bị gạo tấn công tự do báo chí ở Việt Nam, tạo cớ để các phần tử xấu lợi dụng mở chiến dịch chống Việt Nam.

Nhưng sẽ chẳng có gì đáng nói bởi những thông tin mà Freedom House đưa ra, rồi cáo buộc đối với Việt Nam là xuất phát từ động cơ, quan điểm chính trị xấu xa của những người đang nắm quyền điều hành Freedom House, bất chấp những thành tựu về báo chí ở Việt Nam.

Nhân đây, cần nhắc lại rằng, sự thật báo chí ở Việt Nam trái ngược hẳn với những gì Freedom House vu cáo. Thật vậy, tính đến tháng 3/2012, ở Việt Nam có gần 17.000 nhà báo, hơn 19.000 hội viên nhà báo, hàng nghìn phóng viên hoạt động ở 786 cơ quan báo in, với 1.016 ấn phẩm, 67 đài phát thanh, truyền hình Trung ương và cấp tỉnh, 47 đơn vị hoạt động truyền hình cáp, 9 đơn vị truyền dẫn tín hiệu truyền hình cáp, sản xuất 62 kênh truyền hình. Lại thấy rằng, Internet ở Việt Nam thì ngày càng phát triển và quyền tự do Internet được đảm bảo. Hiện nay đã có hơn 30 triệu người Việt Nam sử dụng Iternet (chiếm gần 35,3% dân số).

Theo kết quả nghiên cứu Net Index 2011 được công bố cách đây chưa lâu, Internet đã vượt qua radio và báo in để trở thành phương tiện thông tin được sử dụng hằng ngày phổ biến nhất tại Việt Nam. Trong giai đoạn 2000-2010, tỉ lệ tăng trưởng người sử dụng Internet ở Việt Nam đạt hơn 12%/năm. Nếu tháng 12/2004, số hộ gia đình có máy vi tính chiếm 5,1% dân số thì đến cuối năm 2010, tỉ lệ này đạthơn 15%. Theo tổ chức Liên minh Viễn thông quốc tế (ITU) năm 2010, Việt Nam là một trong những nước có tỉ lệ người dân sử dụng Internet cao nhất trong khu vực Đông Nam Á, chiếm 31,06% dân số…

Những con số thống kê nêu trên, thoạt nghe thì thấy có vẻ khô khan, nhưng đấy là những con số biết nói, phản ánh nhiều gam màu về sự phát triển phong phú, đa dạng của bức tranh tự do báo chí ở Việt Nam. Ấy vậy mà, ông chủ tịch của Freedom House lại buông thõng một câu hết sức vô trách nhiệm và sai lệch rằng, “Việt Nam không tự do báo chí”… Ô hay, ông Chủ tịch Freedom House chẳng thấy rằng, nếu như Việt Nam “không có tự do báo chí” thì làm sao có những con số, tự nó đã vẽ lên bức tranh tự do báo chí ở Việt Nam phong phú và đa dạng đến như vậy!

Một cái nhìn sai lệch

Trong “Bản phúc trình 2012”, Freedom House chỉ tập trung vào các nước khu vực châu Á – Thái Bình Dương, như CHDCND Triều Tiên, Lào, Trung Quốc, Việt Nam hoặc Cu Ba – những nước luôn bị một số lực lượng thiếu thiện chí ở Mỹ và phương Tây dùng vấn đề tự do báo chí để chống phá. Freedom House không có bất cứ một hoạt động mang tính khảo sát nào dựa trên chính thực tế hoạt động báo chí của các nước đó, mà chỉ hành động rất phiến diện, không phản ánh đúng thực chất tình hình báo chí của các nước này. Đối với Việt Nam, Freedom House chỉ dựa vào những lời vu cáo, bịa đặt của một số phần tử phản động để đưa ra nhận xét, mà không căn cứ vào thực tế hoạt động báo chí ở Việt Nam, không phản ánh đúng sự thật tự do báo chí ở Việt Nam…

David Kramer Giám đôc Freedom House

Nguy hại hơn, nhiều năm qua, Freedom House còn mở chiến dịch cổ xúy cho cái gọi “tự do ngôn luận”, “tự do báo chí” kiểu phương Tây để lợi dụng huận thuẫn, kích động, tài trợ những kẻ cơ hội, phần tử chống đối chính phủ, vi phạm pháp luật ở Việt Nam… gây rối, chống chính quyền, ý đồ tạo cớ gây bất ổn… Vì vậy, mỗi khi cơ quan bảo vệ pháp luật Việt Nam bắt, giáo dục cải tạo những công dân vi phạm pháp luật như số người trên là Freedom House phối hợp mở chiến dịch vận động chính khách Mỹ, phương Tây chụp mũ vu cho là đàn áp, bắt bớ “người bất đồng chính kiến”, “nhà đầu tranh dân chủ”…  rồi tha hồ kêu gọi đòi trả tự do.

Xâu chuỗi các hành động, việc làm của Freedom House nhiều năm qua ý đồ chính trị xấu, chuyên hoạt động cổ xúy, kích động, tài trợ cho những phần tử chống đối Chính phủ Việt Nam làm tiền đề, điều kiện cho cái gọi “cách mạng màu” ở Việt Nam, như tổ chức này đã nhúng tay vào gây ra bạo loạt, lật đổ chính phủ ở một loạt các nước Trung Đông và Bắc Phi vào năm 2011 vừa qua. Hành động, việc làm của Freedom House bất chấp luật pháp quốc tế thực hiện mưu đồ xấu hòng gây bất ổn ở Việt Nam, một đất nước độc lập, chủ quyền và hợp hiến… là không thể chấp nhận được.

Rõ ràng là với những thành tựu về tự do ngôn luận, tự do báo chí nói chung, dân chủ, nhân quyền nói riêng, Nhà nước và nhân dân Việt Nam có quyền tự hào về những kết quả đã đạt được trong việc thúc đẩy và bảo vệ tự do báo chí ở Việt Nam, gắn liền với quyền bày tỏ chính kiến, quyền tự do thông tin trên cơ sở chấp pháp xứng đáng với những đánh giá cao của dư luận quốc tế. Đó là một sự thật khách quan nên Việt Nam quyết không để những nhận xét mơ hồ, sai lệch của Freedom House tung ra làm phương hại.

Thi Nga