Nhức nhối lễ hội

Chúng tôi đã có cuộc trao đổi với ông Tô Văn Động, Chánh Văn phòng Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch đồng thời là người phát ngôn của Bộ về vấn đề này.

Ông Tô Văn Động

PV: Chỉ tính riêng tháng Giêng, đã có tới gần 70 lễ hội diễn ra ở khắp các địa phương trong toàn quốc. Để quản lý cũng như giải quyết những tồn tại dường như đã trở thành “truyền thống”của lễ hội, còn nhớ, cuối năm ngoái Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch đã rất lúng túng khi có nhiều ý kiến trái ngược nhau. Vậy cuối cùng, xin ông cho biết giải pháp mà Bộ thực hiện đối với mùa lễ hội đang diễn ra là gì?

Ông Tô Văn Động: Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về chấn chỉnh, nâng cao công tác quản lý và tổ chức lễ hội tại các địa phương, Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch đã hướng dẫn, chỉ đạo các Sở Văn hóa – Thể thao và Du lịch, các đơn vị trực thuộc cùng lãnh đạo các tỉnh, địa phương đặc biệt như Quảng Ninh, Nam Định, Bắc Ninh, Hà Nam… là những nơi diễn ra những lễ hội lớn triển khai, thực hiện nghiêm túc nhiệm vụ quản lý, tổ chức lễ hội. Cụ thể như: Trực tiếp chỉ đạo và kiểm tra công tác tổ chức lễ hội; rà soát kế hoạch tổ chức lễ hội, điều chỉnh nội dung chương trình sao cho phù hợp để từng bước trả lại giá trị vốn có của lễ hội. Đặc biệt, đề cao phần lễ, còn phần hội tổ chức một cách vui tươi, lành mạnh v.v… Còn về phía Bộ, trước và sau tết đều thành lập 4 đoàn thanh tra để kiểm tra công tác chỉ đạo, chuẩn bị tổ chức lễ hội… và những đoàn này đều trực tiếp do lãnh đạo Bộ làm trưởng đoàn. Nói thế để thấy công tác quản lý, tổ chức lễ hội năm nay được thực hiện nghiêm túc và quyết tâm như thế nào.

PV: Mặc dù được thực hiện quyết tâm như vậy, thế nhưng thưa ông, vẫn còn nhiều “nghịch cảnh” đang diễn ra tại các lễ hội mà trước đó tại Hội nghị tổng kết công tác quản lý – tổ chức lễ hội năm 2011 đã xác định đó là những vấn đề nóng bỏng, bức xúc cần phải giải quyết trong mùa lễ hội này?

Ông Tô Văn Động: Để giải quyết lập tức thì phải khẳng định ngay rằng, chúng ta không thể giải quyết những vấn đề đó như hóa đồ mã, đặt tiền lễ tùy tiện, vui chơi có thưởng bị biến tướng thành cờ bạc… một sớm một chiều mà cần có thời gian, cần thay đổi từng bước theo chiều hướng tích cực. Bởi nguyên nhân chính của tình trạng này là ý thức, tư duy hệ đã tồn tại trong nhân dân thành truyền thống, thành “thủ cựu” bao nhiêu lâu nay. Tất nhiên so với trước đây thì nó thái quá hơn, bị biến tướng nhiều. Nhưng vẫn phải có thời gian mới thay đổi được. Trước thực tế lễ hội hiện nay, dư luận đánh giá vẫn còn đầy rẫy những tồn tại mùa lễ hội của những năm trước. Nhưng năm nay, với vai trò cơ quan quản lý sau khi đã kiểm tra, thanh tra, theo dõi diễn biến có hệ thống từ nhiều năm, có thể nói so với năm ngoái hoặc những năm trước đó tiến bộ hơn rất nhiều. Lượng đồ mã hóa giảm hơn, tình trạng chen lấn xô đẩy không còn là vấn đề nhức nhối nghiêm trọng của mùa lễ hội, vệ sinh môi trường đã đỡ ô uế, bẩn thỉu. Tệ nạn cờ bạc cũng giảm… Cứ từng bước tiến bộ như thế này, theo tôi lễ hội sẽ ngày một trở lại với những giá trị đích thực của chính nó.

Cảnh đốt hương bừa bãi tại một lễ hội

PV: Trước hiện tượng cờ bạc được chơi ngang nhiên trong lễ hội nhiều năm nay, chính một người trong ban tổ chức của một lễ hội đã phát biểu công khai trên truyền hình mới đây: “Do các hoạt động tổ chức trong lễ hội quá đơn điệu nên phải có trò này mới vui”. Ông suy nghĩ thế nào trước ý kiến này?

Ông Tô Văn Động: Ở một góc độ nào đó, câu trả lời này không sai. Vì nội dung hoạt động của một số lễ hội được tổ chức chưa tốt, còn nghèo nàn. Và trách nhiệm này trước hết thuộc về ban tổ chức. Ban tổ chức đã nặng về những hoạt động nghiêng về kinh tế để tạo nguồn thu mà quên mất những hoạt động văn hóa mang lại giá trị tinh thần cho người tham dự, gây ra những việc phản cảm ngay trong lễ hội. Đây cũng chính là một trong những tồn tại của lễ hội trong nhiều năm qua mà cơ quan quản lý văn hóa cần phải khắc phục trong những năm tới.

 Phải thẳng thắn nhìn nhận, công tác tuyên truyền về vấn đề này của chúng ta còn yếu. Cứ mỗi lần trước mùa lễ hội thì chúng ta tuyên truyền một tý sau đó để đấy như không có chuyện gì xảy ra. Mà những lần tuyên truyền như vậy không những chưa dài, lại còn chưa sâu cho nên mới dẫn đến tồn tại nhiều năm mà các vấn đề của lễ hội vẫn không được giải quyết dứt điểm…

PV: Vậy chúng ta phải chú trọng công tác này mới hy vọng các vấn đề của lễ hội được giải quyết?

Ông Tô Văn Động:  Đúng thế. Cùng với đó đẩy mạnh công tác quản lý theo phương châm thiếu đâu, yếu đâu ta bù đó và phải có sự phối hợp chặt chẽ giữa các nhà quản lý văn hóa, ban tổ chức lễ hội, chính quyền địa phương và cả các nhà văn hóa để có một lễ hội lành mạnh, mang giá trị đích thực như ban đầu nó sinh ra. Mới đầu năm nay, Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch đã xây dựng kế hoạch và quyết định đến mùa lễ hội sang năm, 70%  các khu vệ sinh tại các địa điểm du lịch, lễ hội sẽ được xây mới, tiện nghi, hiện đại, sạch sẽ như công trình phụ trong các gia đình.

PV: Cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!

Tú Anh (thực hiện)