Bí mật đại chiến hải quân Nga - Nhật ở Tsushima

(Petrotimes) - Đô đốc Nebogatov nói với các thủy thủ trước khi đầu hàng: "Các bạn còn rất trẻ và các bạn sẽ là những người mà trong một ngày nào đó lấy lại danh dự và vinh quang cho Hải quân Nga. Cuộc sống của 2.400 người trong những con tàu quan trọng hơn danh dự của tôi."

Nền chính trị thế giới đang chao đảo bởi sóng gió ở các vùng biển như: Biển Đông, biển Hoa Đông, biển Nhật Bản và cả Vịnh Hormuz...

“Chủ nghĩa bá quyền trên biển” đang là mối đe dọa thực sự với hòa bình nhân loại. Trong lịch sử các cuộc chiến tranh, hải chiến luôn được xem là đỉnh cao của nghệ thuật quân sự nhưng cũng là nơi thể hiện rõ nhất sự tàn khốc của chiến tranh.

Chuyên mục Biển Đông của Petrotimes mở chuyên đề: "Những trận hải chiến nổi tiếng thế giới" - góp một lời nhắc nhở nhân loại về sự tàn khốc của chiến tranh trên biển - để loài người tỉnh táo hơn với những nguy cơ đến từ đại dương.

>> Bài 1: Hải chiến Hampton Roads - nơi bắt đầu cho chiến tranh biển hiện đại

>> Bài 2: Hải quân Anh - Đức và cuộc chạm trán lịch sử ở Jutland

>> Bài 3: Đại hải chiến Đại Tây Dương và những chiến hạm nổi tiếng

>> Bài 4: Hải chiến Midway và vai trò của tình báo Mỹ

>> Bài 5: Hải chiến vịnh Leyte và câu chuyện về chiến hạm Yamato huyền thoại

>> Đại chiến Nga - Nhật ở Tsushima (phần I)

Đại chiến Nga - Nhật ở Tsushima (phần II)

Bản đồ eo biển Tsushima nơi trận hải chiến diễn ra

Hải chiến Tsushima là một trận hải chiến giữa hạm đội của Đế quốc Nga và hạm đội của Đế quốc Nhật Bản diễn ra tại eo biển Tsushima trong Chiến tranh Nga-Nhật ngày 27 - 28/5/1905. Với chiến thắng vẻ vang này, Hải quân Nhật Bản được xem là đã làm nên một trong những thắng lợi hủy diệt trên biển duy nhất trong suốt bề dày lịch sử nhân loại.

Người Nga phải khởi hành đi qua một trong ba eo biển để có thể đến được Vladivostok: đó là các eo biển La Perouse, Tsugaru, và Tsushima. Đô đốc Rozhestvensky chọn con đường đi qua Tsushima trong một nỗ lực nhằm đơn giản hóa tuyến đường của mình. Đô đốc Tōgō, đang đóng tại căn cứ hải quân ở Pusan, Triều Tiên cũng tin rằng đi qua Tsushima là con đường sẽ được người Nga ưu tiên lựa chọn

. Eo biển Tsushima là vùng nước ở phía đông của đảo Tsushima, đây là nhóm đảo nằm ở giữa đảo Kyushu Nhật Bản và bán đảo Triều Tiên, là con đường ngắn nhất và thẳng nhất đến Vladivostok từ Đông Dương. Hai tuyến đường khác đòi hỏi hạm đội Nga phải đi tầu về phía đông của Nhật Bản. Các Hạm đội Liên hợp Nhật Bản và Hạm đội Thái Bình Dương thứ hai của Nga được gửi qua từ châu Âu, sẽ chiến đấu với nhau trong eo biển giữa Triều tiên và Nhật Bản gần quần đảo Tsushima.

Kế hoạch chiến đấu của Nhật Bản




Sơ đồ kế hoạch chiến đấu của Nhật Bản ở trận Tsushima

Chiến thuật Hải quân

Thiết giáp hạm, tuần dương hạm và các loại tàu khác được sắp xếp thành các đơn vị, mỗi đơn vị lại được chỉ huy bởi một sĩ quan cao cấp (tương đương với cấp Đô đốc). Tại trận Tsushima, Đô đốc Tōgō là sĩ quan tổng chỉ huy tại chiếc Mikasa (Các đơn vị khác được chỉ huy bởi Phó đô đốc, Chuẩn đô đốc, Thiếu tướng hải quân còn cấp thuyền trưởng và chỉ huy trưởng lãnh trách nhiệm chỉ huy các đơn vị tầu khu trục). Tiếp theo trong dòng sau chiếc Mikasa là đến các thiết giáp hạm Shikishima, Fuji và Asahi. Sau đó là hai chiếc tuần dương hạm bọc thép.

Khi Đô đốc Tōgō đã quyết định thực hiện một lượt rẽ bên trái theo thứ tự, ông làm như vậy để bảo toàn chuỗi đội hình các tầu chiến của mình, tức là kỳ hạm của Mikasa vẫn luôn luôn phải dẫn đầu (điều này cho thấy rằng Đô đốc Tōgō muốn các đội tầu mạnh nhất của ông tham chiến trước tiên). Khi rẽ theo thứ tự có nghĩa là mỗi tàu sẽ rẽ chiếc nọ sau chiếc kia mà vẫn theo sau các con tàu ở phía trước.

Hiệu quả mỗi tàu sẽ lần lượt đổi hướng trên cùng một vùng biển một cách hiệu quả (đây là một điều thường gây nguy cơ bị thương vong khi đang cơ động hơn vì nó tạo ra cho hạm đội đối phương cơ hội để nhắm mục tiêu trong khu vực này).

Có thể Tōgō đã ra lệnh cho tàu của mình lần lượt đổi hướng "cùng nhau" nghĩa là các tàu đã thực hiện các cơ động đảo hướng đồng thời và rồi lại tiếp tục đảo ngược lại. Chiến thuật cơ động này được thực hiện giống như động tác của hạm đội Pháp-Tây Ban Nha trong trận Trafalgar. Nếu bố trí các tàu tuần dương dẫn đầu đội hình tốc độ của hạm đội Nhật Bản sẽ nhanh hơn nhưng nó có thể phá vỡ trình tự của battleline và gây ra sự nhầm lẫn và làm thay đổi các kế hoạch chiến đấu. Đây là điều mà Đô đốc Tōgō rất muốn tránh.


Tiếp xúc đầu tiên

Vì người Nga muốn không bị phát hiện để đi vào được Vladivostok, nên khi tiếp cận vùng biển Nhật Bản họ đã cố gắng tránh ra bên ngoài các con đường vận chuyển thường xuyên để làm giảm cơ hội bị phát hiện. Vào đêm 26/27 tháng 5, hạm đội Nga tiếp cận Eo biển Tsushima.

Trong đêm tối mù sương, một làn sương mù dày đặc che phủ eo biển, tạo cho người Nga một lợi thế. Tuy nhiên lúc 02:45, tàu tuần dương trinh sát Shinano Maru của Nhật Bản đã quan sát thấy ba chiếc đèn ở tại môt cái gì đó mà người ta cho là một chiếc tàu ở xa đường chân trời và con tầu này tiến lại gần để điều tra. Đây hóa ra lại là những chiếc đèn định hướng trên con tàu bệnh viện Oryol.

Lúc 04:30, chiếc Shinano Maru tiếp cận con tàu này, và nó thấy rằng con tàu không có súng và dường như đây là một con tầu trinh sát. Chiếc Oryol lại nhầm chiếc Shinano Maru là một tàu khác của người Nga và nó đã không cố gắng thông báo cho hạm đội - Thay vào đó, nó lại đánh tín hiệu để thông báo cho con tàu của Nhật Bản rằng đã có tàu khác của Nga ở gần đó.

Chiếc Shinano Maru sau đó nhìn thấy đội hình gồm mười chiếc tàu khác của Nga trong sương mù. Hạm đội Nga đã bị phát hiện, và cơ hội để lẻn đến Vladivostok mà không bị phát hiện đã biến mất.

Lúc 04:55, thuyền trưởng Narukawa của chiếc Shinano Maru truyền tin bằng radio cho Đô đốc Tōgō ở Masampo rằng "Địch quân đang ở trong ô vuông 203?. Vào lúc 05:00, đài bắt sóng của người Nhật đã bắt được tín hiệu thông báo của các tầu Nga rằng họ đã phát hiện thấy tàu tuần dương trinh sát Nhật Bản đang theo dõi họ. Đô đốc Tōgō nhận được thông báo này vào lúc 05:05, và ngay lập tức ông bắt đầu để chuẩn bị cho hạm đội tầu chiến của mình tiến ra.

Bắt đầu trận đánh



Bản đồ trận đánh Tsushima


Lúc 06:34, trước khi khởi hành với Hạm đội Liên hợp, Đô đốc Tōgō đánh điện tín bằng dây thép nhắn tin cho bộ trưởng hải quân Nhật Bản tại Tokyo: "Tôi vừa nhận được tin rằng hạm đội đối phương đã bị nhìn thấy. Hạm đội của chúng tôi sẽ thẳng tiến ra biển để tấn công kẻ thù và tiêu diệt chúng".

Đồng thời toàn bộ hạm đội Nhật Bản tiến ra biển, với Đô đốc Tōgō ở chiếc kỳ hạm Mikasa ở hàng đầu và khoảng trên bốn mươi tàu chiến tiến ra để tấn công người Nga. Trong khi đó, tàu trinh sát Nhật Bản đang theo dõi tầu Nga gửi các báo cáo cứ vài phút một lần về đội hình và tất nhiên về cả các tầu chiến của Nga. Eo biến đang có sương mù làm giảm tầm nhìn và thời tiết rất xấu.

Vào khoảng 1:40, cả hai hạm đội nhìn thấy nhau và chuẩn bị để tấn công vào đối phương. Cũng tại 01:55, Đô đốc Tōgō ra lệnh treo cờ tín hiệu Z: "Số phận của Đế quốc phụ thuộc vào kết quả của trận đánh này, tất cả mọi người hãy làm hết sức nhiệm vụ của mình."




Hạm đội Nga trong đội hình hành tiến phải hứng chịu đạn của Nhật Bản

Chiến đấu trong ánh sáng ban ngày

Người Nga khởi hành từ hướng nam-tây nam đến bắc-đông bắc; hạm đội Nhật từ hướng tây về phía đông bắc. Đô đốc Tōgō ra lệnh cho hạm đội lần lượt chuyển hướng theo thứ tự, theo đó cho phép các tàu của mình có hướng di chuyển tương tự như của người Nga, mặc dù sự cơ động này tạo rất nhiều nguy hiểm khi tàu chiến của ông ta quay vòng hình chữ U, nhưng rồi cơ động này đã thành công.

Lúc 14:08, kỳ hạm của Nhật Bản Mikasa bị bắn trúng ở khoảng cách 7.000 mét, đồng thời nó cũng trả lời ở khoảng cách 6.400 mét. Các pháo thủ Nhật Bản với thuật bắn cao hơn hắn đã gây thiệt hại nặng nề và làm cho hầu hết các thiết giáp hạm Nga bị tê liệt. Trận hải chiến bắt đầu nổ ra ở khoảng cách gần, Tōgō ngay lập tức giành được ưu thế của việc tấn công bất ngờ.

Dường như không thể, ngay cả việc đếm xem có bao nhiêu viên đạn bắn trúng vào tầu của chúng tôi. Đạn pháo dường như được bắn như trút vào chúng tôi hết phát này lại phát khác. Các tấm thép và các phần tầu ở phía trên boong đã bị phá tan tành, và các mảnh văng gây ra nhiều thương vong, những chiếc thang sắt bị bắn nát như cám, và khẩu súng theo đúng nghĩa đen đã bị quăng ra khỏi gía đỡ của họ.

Thêm vào đó, đã có những ngọn lửa có nhiệt độ cao một cách bất thường lan ra từ các chất lỏng sau các vụ nổ, mà dường như chúng cháy lan vào tất cả mọi thứ. Tôi thực sự nhìn thấy một tấm thép bắt lửa từ một phát đạn.

Sĩ quan Nga chỉ huy người Nga, Vladimir Semenoff, trên chiếc kỳ hạm mang tên Vasilyevich Suvorov.




Hình ảnh một con tầu của Hạm đội Nga đang cố gắng chống trả


Một phát đạn bắn trúng trực tiếp vào kho đạn của chiếc thiết giáp hạm Borodino từ chiếc tàu chiến Nhật Bản Fuji khiến nó nổ tung và tỏa lên không trung hàng ngàn feet khói và làm kẹt tất cả thủy thủ đoàn của nó trên tàu khi chiếc Borodino chìm xuống biển. Con tàu Nhật Bản bị chỉ thiệt hại nhẹ. Đô đốc Rozhestvensky đã bị loại khỏi trận chiến bởi một mảnh đạn trong hộp sọ của ông ta.

Vào buổi tối, Chuẩn Đô đốc Nebogatov đã tiếp nhận quyền chỉ huy hạm đội Nga. Người Nga mất các chiếc tàu chiến: Knyaz Vasilyevich Suvorov, Oslyabya, Imperator Aleksander III và Borodino chỉ trong ngày 27 tháng 5.

Tấn công đêm

Vào ban đêm, khoảng 08:00, khoảng 37 tàu phóng ngư lôi và 21 tàu khu trục Nhật Bản được tung ra để tấn công người Nga. Các tàu khu trục tấn công vào đội tiên phong, trong khi các tàu phóng ngư lôi tấn công vào phía đông và phía nam của hạm đội Nga. Người Nhật đã tiếp tục các cuộc tấn công của mình một cách tích cực cho ba giờ mà không ngưng nghỉ, và kết quả là vào ban đêm đã có một số vụ va chạm giữa các tàu nhỏ và tàu chiến Nga. Người Nga bây giờ bị phân tán thành các nhóm nhỏ và cố gắng phá vây về phía Bắc.

Vào lúc 11:00, dường như là người Nga đã biến mất, nhưng rồi họ lại tiết lộ vị trí của mình cho kẻ thù đuổi theo truy sát khi họ bật sáng các đèn pha của họ - mỉa mai thay, những chiếc đèn pha được bật để phát hiện những kẻ tấn công. Chiếc thiết giáp hạm cũ Navarin vấp phải một quả thủy lôi và buộc phải dừng lại, và sau đó nó đã phải nhận 4 phát ngư lôi và bị đánh chìm. Trong số thủy thủ đoàn gồm 622 người chỉ có ba người sống sót được vớt bởi người Nhật.




Các tầu khu trục của Nhật Bản được tung ra để tấn công hạm đội Nga ở trận đánh đêm


Chiếc tàu chiến Sisoy Veliki bị hư hỏng nặng bởi một quả ngư lôi ở phía đuôi, và bị đánh đắm ngày hôm sau. Hai chiếc tuần dương hạm bọc thép - Đô đốc Nakhimov và Vladimir Monomakh - đã bị hư hại nặng: Trước đó do ngư lôi Nhật Bản đánh vào mũi tầu, và sau này va chạm mạnh với một tàu khu trục của Nhật Bản.

Cả hai con tầu này đều bị đánh đắm bởi các đội thủy thủ của chúng vào sáng hôm sau, chiếc Đô đốc Nakhimoff đã bị chìm với phần đầu của nó chổng lên trên mặt nước ở ngoài khơi đảo Tsushima. Các cuộc tấn công đêm đã làm người Nga hoàn toàn bị kiệt sức, khi họ đã mất hai thiết giáp hạm và hai tàu tuần dương bọc thép, trong khi người Nhật chỉ mất ba tàu phóng ngư lôi.

Tín hiệu XGE và Nga đầu hàng

Trong đợt tấn công đêm, Đô đốc Tōgō đã có thể cho nghỉ ngơi hạm đội tầu thiết giáp chính của ông. Vào lúc 09:30, những gì còn lại của hạm đội Nga được nhìn thấy ở phía bắc. Hạm đội của Đô đốc Tōgō tiến hành bao vây còn lại của Đô đốc Nebogatov ở phía Nam của đảo Takeshima. Lúc 10:34, nhận thấy tình hình của mình là vô vọng, Đô đốc Nebogatov ra lệnh cho sáu chiếc tàu còn lại đầu hàng theo lệnh của. XGE, một tín hiệu đầu hàng theo quy ước quốc tế, đã được treo lên.

Phải đến tận 10:53 người Nhật Bản mới đồng ý chấp nhận sự đầu hàng. Nhận thấy rằng cuộc chiến đã trở thành vô ích, Nebogatov không muốn hy sinh cuộc sống của các thủy thủ Nga để cứu lấy danh dự của mình. Vị đô đốc Nga già nua này đã quyết định như vậy mặc dù biết rằng đầu hàng là xấu hổ và nhục nhã, ngay cả khi ông biết rằng có thể bị kết án tử hình khi quay trở về Nga. Ông nói với "những người đàn ông của mình":

"Các bạn còn rất trẻ và các bạn sẽ là những người mà trong một ngày nào đó lấy lại danh dự và vinh quang cho Hải quân Nga. Cuộc sống của 2.400 người trong những con tàu quan trọng hơn danh dự của tôi."

Đối với Rozhestvensky, ông bị bỏ tù trong một bệnh viện của Nhật Bản. Đô đốc Tōgō người đã chiến thắng sau đó tới thăm ông ta ở đó, nơi Tōgō an ủi Rozhestvensky lúc này vẫn còn bị thương với những lời hiền triết.

"Bị đánh bại là một số phận chung của một người lính. Không có gì phải xấu hổ về nó. Điều tuyệt vời là cho dù trong tình huống nào chúng ta vẫn phải thực hiện nhiệm vụ của chúng ta".

Trong trường hợp này, cả Nebogatov lẫn Rozhestvensky đều không bị xử bắn khi họ trở về Nga. Tuy nhiên, cả hai người bị đem ra xét xử và bị bỏ tù cho một vài năm trước khi họ cuối cùng được ân xá bởi Sa hoàng, tuy nhiên danh tiếng của họ đã bị mất hết.

Đến tận tối nhày 28 tháng 5, các tàu Nga đơn lẻ bị truy đuổi bởi tầu Nhật Bản cho đến khi họ bị tiêu diệt hoặc bị bắt giữ. Ba tàu chiến Nga đến được Vladivostok; chiếc tàu tuần dương Izumrud đã trốn thoát khỏi quân Nhật mặc dù Nebogatov đã đầu hàng.

Kết quả, chiến thắng của Hải quân Nhật Bản là lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại một quốc gia châu Á đánh bại một cường quốc châu Âu trong một cuộc chiến quy ước, do đó khi hay tin Nhật đánh bại Nga, hàng triệu người Châu Á cũng vui sướng phát cuồng vì người Nhật đã rửa sạch cái nhục của dân da vàng bị người da trắng thống trị.

Uy tín của Nga bị tổn thương nặng nề và nó là một đòn đau cho nhà Romanov. Gần như toàn bộ hạm đội Nga bị mất trong trận hải chiến eo biển Tsushima, trừ chiếc tàu cao tốc vũ trang hạng nhẹ Almaz (được xếp loại tuần dương hạm hạng nhì) và 2 tàu khu trục Grosny và Bravy là những tàu duy nhất trở về được tới cảng Vladivostok. Hạm đội Baltic coi như bị xóa sổ ra khỏi danh sách Hải quân Nga.

Thế lực của Nga ở Viễn Đông sau trận hải chiến này cũng kết thúc, nước Nhật trở thành cường quốc bá chủ Đông Á, Mãn Châu, Triều Tiên. Do những thảm bại này mà đế quốc Nga gần đứng trên bờ vực sụp đổ với cuộc Cách mạng năm 1905.

Hương Mai (Tổng hợp)