Dự đoán tình hình Biển Đông từ nay đến cuối năm

 

* Báo Trung Quốc đánh giá “thành tích” của nước mình trong vấn đề Biển Đông

Giáo sư Carl Thayer cho rằng trong thời gian tới nếu Trung Quốc tiếp tục đóng vai "người phá hỏng cuộc chơi" và không tham gia đàm phán COC, động thái đó sẽ gây sự chú ý của quốc tế tại Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN và Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á.

Những tuần gần đây, Trung Quốc liên tục có các hành động đơn phương trên Biển Đông: điều đội tàu cá gồm 30 chiếc ra Trường Sa, nâng cấp thành phố Tam Sa quản lý Hoàng Sa và Trường Sa, tuyên bố gửi quân đồn trú ra khu vực đảo đang tranh chấp... Giáo sư Carl Thayer, chuyên gia về Đông Nam Á thuộc học viện Quốc phòng Úc, cho rằng Trung Quốc đang gia tăng một cách có tính toán những đe dọa đối với Việt Nam và cả Philippines, trong đó nghiêm trọng nhất là việc Trung Quốc thiết lập đơn vị quân đội đồn trú vì đây là quyết định được đưa ra bởi Hội đồng Quân ủy Trung ương gồm các nhà lãnh đạo cao cấp trong quân đội và Đảng Cộng sản Trung Quốc. Bằng cách trao Tam Sa cho quân đội, Trung Quốc đang đẩy vai trò của quân đội lên.

Trước thực tế trên, giáo sư Carl Thayer nói rằng Việt Nam không có nhiều sự lựa chọn mới, ngoài việc tăng cường khả năng của mình, như tăng cường khả năng của cảnh sát biển, xây dựng quân đội, duy trì sự đoàn kết nội bộ, thông tin cho người dân để họ hiểu và có sự đoàn kết trong nước, củng cố quan hệ với các nước trong Hiệp hội Các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), bởi dù có vấn đề với Campuchia nhưng vẫn còn sự ủng hộ của các nước khác trong khối. Các nước này cũng đã bày tỏ quan ngại về các động thái của Trung Quốc nên Việt Nam cần gia tăng các nỗ lực ngoại giao với Indonesia, Singapore, Malaysia và Philippines.

Trong một năm trở lại đây, Việt Nam và Philippines đã đề cập đến một thỏa thuận hợp tác quân sự, nhưng chưa thấy có những diễn biến chắc chắn và rõ ràng. Theo ông Thayer, hai nước cần phải tăng cường các cuộc tuần duyên phối hợp, chia sẻ thông tin tình báo. Bên cạnh đó, ông cho rằng Việt Nam nên mua thêm các máy bay tuần duyên, tàu tuần duyên, củng cố đội ngũ cảnh sát biển để họ có thể kịp thời nắm bắt được những gì đang xảy ra ngoài biển. Những điều Việt Nam nên làm là thúc đẩy và củng cố quan hệ song phương, đa phương và củng cố nội bộ.

Dự đoán tình hình từ nay đến cuối năm, giáo sư Carl Thayer - nhân vật theo dõi chặt chẽ vấn đề Biển Đông - cho rằng 6 tháng tới là thời điểm quan trọng vì vào tháng 11/2012 sẽ diễn ra Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN và Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á, khối này đưa ra thời hạn đàm phán "Bộ Quy tắc Ứng xử ở Biển Đông" (COC) với Trung Quốc để kỷ niệm đúng 10 năm ký "Tuyên bố về ứng xử của các bên ở Biển Đông" (DOC) tại Campuchia. Theo ông, từ giờ đến cuối năm, "cuộc chơi" sẽ phụ thuộc vào việc Ngoại trưởng Indonesia có thuyết phục được giới chức Trung Quốc để đưa ra một bản COC hay không.

Giáo sư Carl Thayer cho rằng nếu Trung Quốc tiếp tục đóng vai "người phá hỏng cuộc chơi" và không tham gia đàm phán COC, động thái đó sẽ gây sự chú ý của quốc tế tại Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN và Hội nghị Thượng đỉnh Đông Á. Cũng giống như những gì đã xảy ra vào năm ngoái, trong 18 thành viên thì có 16 thành viên đưa vấn đề Biển Đông ra hội nghị, Trung Quốc là thành viên thứ 16 chống lại 15 nước khác, chỉ có Myanmar và Campuchia là im lặng. Cho nên, Trung Quốc hiểu là nếu họ không chơi "trò chơi ngoại giao" thì chỉ khiến các nước như Mỹ, Nhật, Úc, Hàn Quốc - những nước có quyền lợi trên biển - phải đóng vai trò tích cực hơn và điều này không có lợi cho Trung Quốc. Chính vì vậy, giáo sư Carl Thayer cho rằng Trung Quốc sẽ tiếp tục "trò chơi ngoại giao" này để giữ các nước lớn ở xa.

Theo ông, mặc dù Trung Quốc "ghi bàn" tại Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN vừa rồi, nhưng với sự tham gia tích cực của Ngoại trưởng Indonesia, có lẽ Trung Quốc nhận ra rằng họ đang phải đối mặt với một ASEAN đoàn kết và được lãnh đạo bởi Indonesia - một nước thuộc G-20, một đối tác chiến lược mới nổi trong khu vực. Cho nên, sẽ không có lợi cho Trung Quốc nếu họ không nhận ra vai trò của Indonesia.


Báo Trung Quốc cho rằng sự kiện đối đầu giữa Trung Quốc và Philippines tháng 4 năm nay cho thấy Trung Quốc vẫn giữ phong độ nước lớn và kiềm chế ở mức cao nhất

* Đánh giá về những gì Trung Quốc đã đạt được trong vấn đề Biển Đông sau một loạt diễn biến vừa qua, tờ “Quốc tế tiên khu đạo báo” - ấn phẩm của Tân Hoa Xã số ra ngày 27/7-2/8 - dẫn lời một nhà quan sát cho rằng sự kiện đối đầu giữa Trung Quốc và Philippines tháng 4 năm nay cho thấy mặc dù Trung Quốc vẫn giữ phong độ nước lớn và kiềm chế ở mức cao nhất, chưa hề dựa vào thực lực để có động tác quân sự quá khích nào, song hành động bảo vệ chủ quyền Biển Đông của Trung Quốc sẽ phải kiên định và mạnh mẽ hơn.

Về sự kiện một tàu hải quân Trung Quốc bị mắc cạn, báo trên nhận định đây cũng là sự phản ánh từ một mặt nào đó cho thấy hải quân Trung Quốc có mặt ở Biển Đông, nhất là hành động phòng vệ ở quần đảo Nam Sa (Trường Sa) sẽ thường xuyên hơn, mật độ dày hơn, chức năng đảm nhận cũng sẽ thể hiện rõ hơn.

Về việc Hội nghị Ngoại trưởng ASEAN không ra được Thông cáo chung, báo trên đánh giá bản Tuyên bố nguyên tắc 6 điểm của ASEAN về giải quyết vấn đề Biển Đông do Ngoại trưởng Campuchia Hor Namhong công bố ngày 20/6 không bù lại được cho bản Thông cáo chung của Hội nghị. Tuy nhiên, nguyên tắc 6 điểm đã bao gồm quyết tâm toàn diện của các nước thành viên ASEAN trong việc thi hành Tuyên bố về cách ứng xử của các bên ở Biển Đông và cố gắng sớm đưa ra được Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông.

Báo trên cũng dẫn lời nhà quan sát cho rằng "sự chết lưu" của Thông cáo chung tại Hội nghị Ngoại trưởng lần này và sự ra đời thay thế của bản Tuyên bố nguyên tắc 6 điểm của ASEAN trong giải quyết vấn đề Biển Đông là sự “phá sản về ý chí” của Philippines trong việc cố áp đặt chủ trương cho cả khối ASEAN. Đây cũng là một thành công chiến lược toàn diện của Trung Quốc trong vấn để Biển Đông về các phương diện kinh tế, chính trị, ngoại giao, an ninh.

Tờ báo cũng cho biết trong tương lai, Trung Quốc phải tăng cường cả trí tuệ lẫn lực lượng để bảo vệ lợi ích, chủ quyền ở Biển Đông.

Th.Long (Tổng hợp)