Thế giới tiếp tục tố cáo hành động ngang ngược của Trung Quốc tại Biển Đông

Không chỉ có Mỹ mà kể từ khi Trung Quốc thành lập cái gọi là “thành phố Tam Sa”, cũng như cho đồn trú quân đội tại đây, hàng loạt các nước trong khu vực và trên thế giới như Singapore, Nhật Bản, Úc… đều lên tiếng chỉ trích hành động bất chấp luật pháp quốc tế của Trung Quốc. 

Giáo sư người Singapore Kishore Mahbubani

Giáo sư người Singapore, Kishore Mahbubani đã phê phán Trung Quốc “bắt đầu có những sai lầm nghiêm trọng”, thể hiện qua hội nghị ASEAN ở Campuchia. Trong bài bình luận ngày 26/7, người đứng đầu trường Chính sách công Lý Quang Diệu nhận định: “Sau 30 năm khôn khéo về địa chính trị, người Trung Quốc dường như đang trên đà để mất sự khôn khéo đó đúng vào lúc họ cần nó nhất”.

Ông cho rằng Trung Quốc đã phạm sai lầm lớn tại hội nghị ASEAN ở Campuchia hồi tháng 7, khi ASEAN lần đầu tiên trong lịch sử không đưa ra được tuyên bố chung. Giáo sư Kishore Mahbubani nói: “Cả thế giới, trong đó có đa số các nước ASEAN, xem lập trường của Campuchia là do sức ép to lớn của Trung Quốc”. Ông cho rằng Trung Quốc “thắng trận chiến tuyên bố chung, nhưng có thể đã đánh mất 20 năm gây dựng thiện chí. Quan trọng nhất, các lãnh đạo trước đây của Trung Quốc tính toán rằng, một ASEAN mạnh và đoàn kết là đệm chắn hữu ích chống lại mọi chiến lược kiềm chế của Mỹ. Nay, khi chia rẽ ASEAN, Trung Quốc đã giúp Mỹ có cơ hội địa chính trị tốt nhất trong vùng”. Tác giả cảm thán: “Nếu Đặng Tiểu Bình còn sống, ông sẽ lo ngại sâu sắc”.

Đáng chú ý, vị giáo sư người Singapore, dành nhiều đoạn trong bài để chỉ trích yêu sách đường 9 đoạn (đường lưỡi bò) của Trung Quốc. Giáo sư Kishore Mahbubani cho rằng đường đứt khúc 9 đoạn này “có thể sẽ chỉ là cái cùm lớn đeo vào cổ Trung Quốc”.

Theo ông, việc Trung Quốc ngày 7/5/2009 gửi Công hàm, trong đó kèm bản đồ có hình “đường lưỡi bò”, lên Liên hợp quốc (LHQ) là “không khôn ngoan”. Ông nói: “Sau khi đệ trình đường đứt khúc 9 đoạn lên LHQ, Trung Quốc bước vào thế không lối ra, vì họ khó có thể biện hộ cho tấn bản đồ này theo luật quốc tế. Theo nhà nghiên cứu này: “Ở trong nước, đường 9 đoạn có thể gây rắc rối cho Chính phủ, khi đem lại cho những người chỉ trích một vũ khí hữu ích. Mọi dấu hiệu thỏa hiệp sẽ đặt nhà cầm quyền vào thế khó về chính trị”. Ông khẳng định Trung Quốc “sẽ phải tìm cách để thỏa hiệp xung quanh đường 9 đoạn. Họ đã ngầm làm thế rồi. Mặc dù đường này bao gồm cả vùng Biển Đông Bắc của đảo Natuna thuộc Indonesia, Chính phủ Trung Quốc khẳng định với Jakarta rằng họ sẽ không đòi đảo Natuna hay vùng đặc quyền kinh tế của nước này”.

Theo ông Mahbubani, cả Mao Trạch Đông lẫn Đặng Tiểu Bình đều sẵn lòng nhượng bộ về lãnh thổ để giải quyết tranh chấp. Ông nhận xét: “Điều này, giải thích vì sao Trung Quốc rộng rãi với Nga trong việc xác định biên giới. Mao Trạch Đông và Đặng Tiểu Bình làm được, vì cả hai đều thiết lập được quyền lãnh đạo rất mạnh mẽ ở Trung Quốc. Thách thức hiện nay cho thế giới là Trung Quốc đã trở nên đa nguyên chính trị: không nhà lãnh đạo nào đủ mạnh để có thể đưa ra nhượng bộ đơn phương khôn ngoan”.

Trong số rất nhiều bình luận hàng ngày của giới quan sát về Trung Quốc và Biển Đông, sự chỉ trích của ông Mahbubani có thể được giới học giả Trung Quốc chú ý, vì lâu nay ông vẫn chê phương Tây và dự đoán Trung Quốc sẽ thay Mỹ ở vị trí số một thế giới. Ông được độc giả ngoài vùng Đông Nam Á biết đến với các tác phẩm khẳng định phương Tây đang đi xuống và trật tự thế giới mới sẽ thuộc về châu Á, với vai trò dẫn đầu của Trung Quốc.


Theo ông Kishore Mahbubani, đường lưỡi bò giống như cái gông thít vào cổ Trung Quốc

Trong một diễn biến khác, Chủ tịch Tiểu ban Đông Á và Thái Bình Dương thuộc Ủy ban Đối ngoại Thượng viện Mỹ, Thượng nghị sĩ Jim Webb, ngày 25/7 nhận định rằng các hành động đơn phương gần đây của Trung Quốc khẳng định chủ quyền trên Biển Đông có thể vi phạm luật quốc tế.

Thông cáo trên trang web của Thượng nghị sĩ Jim Webb trích đăng phát biểu ông đưa ra tại Thượng viện cùng ngày 25/7 rằng, Bắc Kinh đang ngày càng quyết liệt đòi chủ quyền tại Biển Đông bằng các hành động đơn phương như đưa dân ra cư trú, bố trí binh sĩ đồn trú, thành lập thành phố Tam Sa để quản lý hành chính khu vực có tranh chấp chủ quyền ở Biển Đông. Ngoài ra, Trung Quốc lại không chịu giải quyết tranh chấp Biển Đông theo đường lối đa phương mà một mực đòi giải quyết song phương với từng nước có tranh chấp.

Theo Thượng nghị sĩ Jim Webb, hành động của Trung Quốc là vi phạm luật quốc tế và đi ngược lại tuyên bố của chính Bắc Kinh rằng họ sẵn sàng làm việc với ASEAN để đạt một Bộ Quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC). Ông Jim Webb khẳng định động thái của Trung Quốc rất đáng lo ngại và đồng thời thúc giục Bộ Ngoại giao Mỹ phải ngay lập tức làm rõ tình hình với Bắc Kinh để báo cáo lại cho Quốc hội.

Hơn 16 năm qua, Thượng nghị sĩ Jim Webb liên tục bày tỏ quan ngại về các vấn đề tranh chấp chủ quyền tại khu vực Biển Đông. Ông Webb có kinh nghiệm từng làm việc và đi khắp khu vực Đông Nam Á trong hơn 4 thập niên. Ông cũng là người bảo trợ một nghị quyết được Thượng viện Mỹ thông qua hồi giữa năm ngoái, lên án việc Trung Quốc dùng vũ lực ở Biển Đông, đồng thời kêu gọi giải pháp đa phương cho vấn đề.

Tiến sĩ Michael Wesley của Viện Lowy (Úc) thì cho rằng Chính phủ Úc nên làm nhiều hơn nữa để giúp giảm thiểu những mối căng thẳng ở Biển Ðông - nơi cuộc tranh chấp chủ quyền giữa Trung Quốc với các nước Đông Nam Á có thể dẫn tới một vụ xung đột giữa Mỹ với Trung Quốc. Tiến sĩ Wesley cho rằng Úc nên dựa vào những mối quan hệ gần gũi với cả Washington lẫn Bắc Kinh để tìm ra một thỏa hiệp cho vụ tranh chấp này. Ông nói: "Úc cần phải quan tâm nhiều hơn tới vấn đề này vì khoảng 54% hoạt động thương mại của Úc thông qua Biển Đông. Ngoài ra, sự giằng co giữa Trung Quốc và Mỹ tại khu vực này có thể có một tác động lớn tới sự cân bằng chiến lược ở Thái Bình Dương”.

Tiến sĩ Wesley cho rằng vụ tranh chấp chủ quyền Biển Đông có thể gây ra những tác động có tính chất toàn cầu. Ông nói: “Theo tôi, hoàn toàn có thể nổ ra xung đột vì các lực lượng biển ở đây thiếu kinh nghiệm, có ít hoặc không có sự hiểu biết lẫn nhau về cách thức xử lý những vụ việc trên biển”.

H.Phan (Tổng hợp)