Chiêu thức mới của Trung Quốc trên Biển Đông

 

(Petrotimes) - Sau khi gây sức ép trên mặt trận ngoại giao (phá hoại hội nghị ASEAN 45) và phô diễn sức mạnh quân sự, giờ Trung Quốc đang chuyển sang một mặt trận thứ ba nhằm khẳng định các tuyên bố chủ quyền trên tại Biển Đông thông qua việc xua hàng nghìn tàu đánh cá tới những vùng biển tranh chấp để khai thác và xúc tiến hoạt động mời thầu lần đầu tiên các lô dầu khí và khí đốt cũng tại những vùng biển đang tranh chấp.

Gần 9.000 tàu cá Trung Quốc đồng loạt đổ ra ngư trường Biển Đông sau 12h trưa ngày 1/8 sau khi lệnh cấm đánh bắt đơn phương của nước này hết hiệu lực

Cướp cá

Gần 9.000 tàu đánh cá Trung Quốc ngày 1/8 đã rời cảng tại tỉnh Hải Nam ở cực Nam nước này để thẳng tiến đến vùng biển tranh chấp ở Biển Đông khi lệnh cấm đánh bắt cá mùa Hè của Bắc Kinh chấm dứt.

Theo báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (HongKong) số ra ngày 2/8, giới chuyên gia phân tích cho rằng “chiến dịch” lớn này là một bước đi nữa của Bắc Kinh nhằm tăng cường các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc tại các vùng biển tranh chấp và chắc chắn sẽ làm gia tăng căng thẳng hơn nữa trong khu vực.

Nhận định về động thái này của Trung Quốc, Fu Kuen-chen, chuyên gia về luật hàng hải ở Đài Loan, cho rằng “khả năng dấy lên một vòng xoáy tranh cãi mới xung quanh việc đánh bắt cá và các tranh chấp lãnh thổ là rất lớn và Bắc Kinh vẫn đang ở vị trí thuận lợi nhất”.

Nhật báo Hải Nam đưa tin, đội tàu cá Trung Quốc đã lên đường ra khơi khi chính quyền tỉnh Hải Nam nói rằng họ đang tìm cách tăng cường đánh bắt hải sản trong khu vực, trong đó có vùng biển xung quanh cái gọi là thành phố Tam Sa.

Thành phố này mới được thành lập gần đây nhằm quản lý hai quần đảo tranh chấp ở Biển Đông là quần đảo Nam Sa (Trường Sa của Việt Nam) và Tây Sa (Hoàng Sa của Việt Nam), và quần đảo Trung Sa.

Đại tá Lý Kiệt, chuyên gia nghiên cứu thuộc Viện Quân sự Hải quân Trung Quốc, nhận định việc triển khai đội tàu đánh cá trên là một động thái đẩy mạnh hơn nữa các tuyên bố chủ quyền lãnh hải của Trung Quốc, tiếp sau việc bắt đầu các hoạt động tuần tra quân sự thông thường ở Biển Đông hồi tháng trước. Lý Kiệt nhấn mạnh: “Trung Quốc hiện đã quyết định thay đổi lập trường thụ động trước đây và thông qua các biện pháp “tiên phong thực hiện”, bao gồm can thiệp sâu hơn vào hoạt động khai thác các nguồn cá ở Biển Đông, nơi mà Bắc Kinh cho là lãnh hải của riêng họ”.

Chính quyền tỉnh Hải Nam cũng giúp đỡ ngư dân địa phương đóng nhiều tàu đánh bắt cá hiện đại hơn để phục vụ hoạt động đánh bắt tại các vùng biển sâu, và tổ chức các đội tàu tiến đến những vùng biển tranh chấp.

Ông Fu Kuen-chen cho rằng việc trang bị cho ngư dân Hải Nam những tàu thuyền tốt hơn sẽ khuyến khích họ ồ ạt tiến ra đánh bắt tại các vùng biển sâu có tranh chấp, vì họ cho rằng nhiều tàu sẽ an toàn hơn nếu họ phải đối đầu với các tàu nước ngoài. Chuyên gia này nhấn mạnh: “Các tàu đánh cá bằng lưới vét có thể tập hợp thành những đội tàu cá để hoạt động ở ngoài khơi xa. Đây cũng là cách thường được các ngư dân Đài Loan áp dụng trước đây, coi đó là một biện pháp nhằm xua đuổi các tàu quân sự Indonesia đến quấy nhiễu hoạt động đánh bắt của họ”.

Tuy nhiên, theo Fu Kuen-chen, các hoạt động như vậy sẽ mang theo những nguy cơ cố hữu, bởi kế hoạch tổ chức các đội tàu cá cho ngư dân Hải Nam đánh bắt ở các vùng biển sâu chắc chắn sẽ đưa họ ra các vùng biển tranh chấp. Những hành động này chắc chắn sẽ khiến Việt Nam và Philippines khó chịu, khiến họ có thể thực hiện các hành động đáp trả, cũng như là gây ra những tranh chấp dữ dội hơn.

Bản đồ chào thầu 9 lô dầu khí trái luật của Tổng công ty Dầu khí Hải dương Trung Quốc (CNOOC)

Cướp dầu khí

Cuối tháng 6/2012, Tổng công ty Dầu khí Hải dương Trung Quốc (CNOOC) đã mời các công ty nước ngoài đấu thầu các lô dầu khí tại vùng biển mà Việt Nam đang khai thác. Sự việc này đã khiến vùng lãnh hải rộng 160.000 kilômét vuông trên Biển Đông trở thành một điểm nóng với nguy cơ đụng độ quân sự cao. Một nguồn tin liên quan tới ngành công nghiệp dầu khí của Trung Quốc cho biết thời hạn để các doanh nghiệp dầu khí xem xét tham gia đấu thầu 9 lô dầu khí này kéo dài tới tận tháng 6/2013. Nguồn tin giấu tên này còn cho biết thêm CNOOC cũng đã nhận được yêu cầu thông tin chi tiết từ nhiều công ty dầu khí nước ngoài.

Nhà nghiên cứu kỳ cựu Ian Storey tại Viện Nghiên cứu Đông Nam Á có trụ sở tại Singapore nói: "Quan điểm của Bắc Kinh là những nước nhỏ như Việt Nam và Philippines đang tăng cường các hoạt động khai thác trái phép tài nguyên của Trung Quốc, bởi vậy Bắc Kinh cần phải thể hiện rằng họ hoàn toàn nghiêm túc trong việc khẳng định các tuyên bố chủ quyền".

Tháng trước, Chủ tịch Tập đoàn CNOOC Wang Yilin cho biết các công ty Mỹ đã tỏ ra khá quan tâm tới vụ mời thầu này, song ông từ chối tiết lộ tên những công ty này. Trong khi đó, cựu Phó Chủ tịch Tập đoàn CNOOC Zhou Shouwei nói: "Trung Quốc không hề có bất kỳ hoạt động khai thác dầu khí này tại khu vực giàu tài nguyên nằm ở vùng trung-nam Biển Đông, trong khi các nước khác đã khai thác được khoảng 50 triệu tấn dầu tại vùng biển mà Trung Quốc tuyên bố chủ quyền.

Tuy nhiên, các nhà phân tích tỏ ra nghi ngờ về con số mà CNOOC đưa ra, bởi Việt Nam cũng mới chỉ khai thác được nhiều nhất là 16 triệu tấn dầu (tương đương 126 triệu thùng) mỗi năm tại những vùng biển không tranh chấp, còn Philippines thì chưa khai thác được lượng dầu khí đáng kể nào tại vùng biển mà Trung Quốc cũng tuyên bố chủ quyền.

Các nhà phân tích cho rằng các công ty dầu độc lập và quy mô nhỏ có thể sẽ tham gia gói thầu mà Trung Quốc mời chào. Trong khi đó, các doanh nghiệp dầu lớn sẽ lo ngại hơn về khả năng căng thẳng leo thang, nhất là những doanh nghiệp đang có hoạt động khai thác ngoài khơi Việt Nam như Exxon Mobil (Mỹ), Gazprom (Nga) và ONGC (Ấn Độ). Giám đốc điều hành Công ty tư vấn Năng lượng Toàn cầu FACTS nói: "Trên thế giới có hàng trăm công ty dầu khí độc lập sẵn sàng tiến hành khai thác ở bất kỳ vùng biển nào dù trữ lượng không nhiều miễn là thu được lợi nhuận. Các công ty này sẽ tới vùng Biển Đông đang bị tranh chấp và sẽ dựa vào sự bảo trợ của Chính phủ Trung Quốc để đảm bảo an toàn cho các hoạt động khai thác. Nếu không nhận được sự bảo đảm này thì các công ty ấy sẽ không khai thác, không đầu tư một xu nào".

Tập đoàn CNOOC chưa có nhiều kinh nghiệm trong việc khai thác dầu khí ở vùng biển sâu, và sẽ cần tới sự trợ giúp của các công ty nước ngoài khai thác năng lượng tại Biển Đông. Theo các chuyên gia năng lượng Trung Quốc, Tập đoàn sở hữu khối tài sản trị giá 89 tỷ USD này đã triển khai giàn khoan khảo sát nước sâu đầu tiên tại vùng biển phía Nam HongKong thuộc chủ quyền của Bắc Kinh, và có thể sẽ di chuyển giàn khoan xa hơn về phía nam để khảo sát các vùng nước sâu trên Biển Đông. CNOOC đã miêu tả giàn khoan mang tên "Dầu mỏ Ngoài khơi 981" này là "lãnh thổ quốc gia di động".

Stephanie Kleine-Ahlbrandt, Giám đốc phụ trách các vấn đề Đông Bắc Á tại Tổ chức Khủng hoảng Quốc tế (ICG), nói: "Các hoạt động khai thác năng lượng trên các vùng biển tranh chấp này sẽ dẫn tới nhiều tranh cãi ngoại giao, và thậm chí là một số vụ xung đột nhỏ giữa các tàu khảo sát và các tàu tuần tra của các bên tranh chấp chủ quyền, song ít có khả năng vấn đề này sẽ làm bùng nổ các cuộc đối đầu quân sự. Tuy nhiên, nếu họ xác định được vùng biển tranh chấp thực sự có trữ lượng năng lượng lớn và Trung Quốc quyết định khai thác tại các vùng biển này thì tình hình sẽ thay đổi theo một chiều hướng rất khác".

Nh.Thạch (Tổng hợp)